Inzichtmeditatie (vipassana) is een meditatievorm die door de Boeddha is onderwezen. De overgeleverde geschriften van het vroege boeddhisme zijn voor veel meditatieleraren in Azië een inspiratiebron voor hun onderricht. De Boeddha onderwees inzichtmeditatie en tot op de dag van vandaag wordt het in vele kloosters in Zuid-Oost Azie onderwezen. Je hoeft echter geen boeddhist te zijn om te kunnen mediteren. Belangrijker dan of je wel of geen boeddhist bent is een motivatie om ongekleurd en ontvankelijk te kijken naar ervaringen die zich in en aan je voordoen. Het kan dus door mensen van verschillende religies en achtergronden gebruikt worden.De laatste decennia is het boeddhisme verspreid in het westen. In Nederland heeft de inzichtmeditatie sinds de jaren zeventig bekendheid verworven door de Thaise monnik Mettavihari (1948-2007). Onder zijn leiding hebben velen kennis gemaakt met meditatie en een aantal van zijn leerlingen geven het stokje nu door.
Nu het boeddhisme al een aantal decennia hier aanwezig is wordt er gesproken over een westers boeddhisme. Zo wordt er tegenwoordig wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de effecten van meditatie en is het bewezen dat het beoefenen van aandacht een heilzame werking heeft op lichaam en geest.